Kompostownik potrafi być prawdziwą fabryką naturalnego nawozu, ale tylko wtedy, gdy proces rozkładu przebiega sprawnie. Wiele osób narzeka, że kompost „stoi”, brzydko pachnie albo rozkłada się latami. Tymczasem gnicie w kompostowniku można znacząco przyspieszyć, stosując kilka sprawdzonych zasad. Kluczowe są odpowiednie proporcje składników, wilgotność, dostęp tlenu i właściwe dodatki.
Co przyspiesza gnicie w kompostowniku?
Najważniejszym czynnikiem przyspieszającym rozkład materii organicznej są mikroorganizmy. To one odpowiadają za przemianę resztek kuchennych i ogrodowych w wartościowy kompost. Aby mogły działać efektywnie, potrzebują odpowiednich warunków.
Proces gnicia przyspieszają przede wszystkim:
- właściwe proporcje materiałów „zielonych” i „brązowych”,
- regularne napowietrzanie kompostu,
- utrzymanie odpowiedniej wilgotności,
- rozdrabnianie grubych odpadów,
- dodatek substancji bogatych w azot.
Kompost nie powinien być ani zbyt suchy, ani zbyt mokry. Optymalna wilgotność przypomina wyciśniętą gąbkę – materiał jest wilgotny, ale nie ocieka wodą.
Równowaga między materiałami zielonymi i brązowymi
Materiały zielone, takie jak resztki warzyw, świeża trawa czy obornik, dostarczają azotu. Materiały brązowe, czyli suche liście, gałązki, tektura czy słoma, są źródłem węgla. Oba składniki są niezbędne.
Jeśli w kompostowniku jest za dużo zielonych odpadów, masa zacznie gnić beztlenowo i wydzielać nieprzyjemny zapach. Z kolei nadmiar materiałów brązowych spowolni rozkład. Najlepsze efekty daje układanie warstw naprzemiennie lub regularne mieszanie zawartości.
Czy wapno przyspiesza kompostowanie?
To jedno z częściej zadawanych pytań, ale odpowiedź może zaskoczyć. Wapno nie przyspiesza kompostowania, a w wielu przypadkach może je nawet spowolnić. Dodatek wapna podnosi pH kompostu, co nie sprzyja aktywności mikroorganizmów odpowiedzialnych za rozkład materii organicznej.
Co więcej, wapno może powodować straty azotu, który ulatnia się w postaci amoniaku. Efektem jest uboższy kompost i wolniejszy proces rozkładu. Jeśli celem jest przyspieszenie gnicia, lepiej unikać wapnowania kompostownika.
Jaki nawóz przyspiesza kompostowanie?
Do przyspieszenia kompostowania najlepiej nadają się nawozy bogate w azot. Azot stanowi „paliwo” dla mikroorganizmów, dzięki czemu proces rozkładu zachodzi szybciej i równomierniej.
Najczęściej stosowane rozwiązania to:
- obornik,
- gnojówka roślinna, np. z pokrzywy,
- świeża trawa,
- resztki roślin strączkowych,
- gotowe aktywatory kompostu.
Warto pamiętać, że nawozy azotowe należy stosować z umiarem. Zbyt duża ilość może doprowadzić do przegrzania kompostu i powstawania nieprzyjemnych zapachów.
Jak przyspieszyć kompostowanie gałęzi?
Gałęzie są jednym z najbardziej problematycznych materiałów w kompostowniku. Są twarde, bogate w ligninę i bardzo wolno się rozkładają. Wrzucone w całości mogą zalegać przez kilka lat.
Aby przyspieszyć kompostowanie gałęzi, należy:
- rozdrobnić je sekatorem lub rozdrabniaczem,
- mieszać z materiałami zielonymi,
- układać cienkimi warstwami,
- regularnie napowietrzać kompost.
Im mniejsze fragmenty, tym większa powierzchnia kontaktu z mikroorganizmami. Rozdrobnione gałęzie działają też jak naturalny drenaż, poprawiając cyrkulację powietrza w kompoście.
Jak przyspieszyć kompostowanie obornika?
Obornik jest jednym z najlepszych materiałów do kompostowania, ale tylko wtedy, gdy jest właściwie używany. Świeży obornik jest bardzo bogaty w azot i potrafi mocno podnieść temperaturę kompostu.
Aby przyspieszyć jego rozkład i uniknąć problemów:
- mieszaj obornik z suchymi materiałami,
- unikaj grubych, zbitych warstw,
- kontroluj wilgotność,
- regularnie przerzucaj kompost.
Obornik koński i bydlęcy kompostuje się szybciej niż świński, ale każdy z nich znacząco przyspiesza gnicie pozostałych odpadów, jeśli zostanie użyty w rozsądnych ilościach.
Znaczenie tlenu w procesie gnicia
Choć mówimy o „gniciu”, w dobrze prowadzonym kompostowniku zachodzi głównie rozkład tlenowy. Oznacza to, że mikroorganizmy potrzebują powietrza do efektywnej pracy.
Brak tlenu prowadzi do gnicia beztlenowego, które:
- jest wolniejsze,
- powoduje nieprzyjemny zapach,
- obniża jakość kompostu.
Regularne przerzucanie kompostu, stosowanie perforowanych ścianek lub dodawanie materiałów strukturalnych, takich jak drobne gałęzie, skutecznie poprawia napowietrzenie.
Wilgotność – czynnik często pomijany
Zbyt suchy kompost praktycznie nie pracuje, a zbyt mokry zaczyna gnić beztlenowo. Optymalna wilgotność to jeden z najważniejszych czynników przyspieszających rozkład.
W okresach suszy warto delikatnie podlewać kompostownik wodą lub gnojówką roślinną. Z kolei przy nadmiarze deszczu dobrze jest zabezpieczyć kompostownik przed zalewaniem i dodać więcej suchych materiałów.
Czego unikać, jeśli chcesz przyspieszyć kompostowanie?
Niektóre błędy skutecznie spowalniają proces gnicia:
- wrzucanie dużych kawałków bez rozdrabniania,
- brak mieszania,
- nadmiar jednego rodzaju materiału,
- stosowanie wapna,
- zbyt zbita struktura kompostu.
Unikanie tych problemów często wystarcza, by skrócić czas dojrzewania kompostu nawet o kilka miesięcy.
Co przyspiesza gnicie w kompostowniku w praktyce?
Najlepsze efekty daje połączenie kilku działań jednocześnie. Rozdrabnianie odpadów, odpowiednie proporcje składników, regularne napowietrzanie i dodatki bogate w azot sprawiają, że kompost „pracuje” intensywnie i równomiernie.
Dobrze prowadzony kompostownik nie tylko szybciej produkuje wartościowy nawóz, ale też nie sprawia problemów zapachowych i nie przyciąga szkodników. To naturalny proces, który – przy odrobinie uwagi – może działać znacznie szybciej, niż wielu osobom się wydaje.
Źródło: www.warsztatogrodnika.pl
