Osoby posiadające w ogrodzie orzech włoski często zauważają, że wiele roślin rosnących w jego pobliżu słabo się rozwija lub całkowicie zamiera. Przyczyną tego zjawiska nie jest cień ani brak wody, lecz juglon – naturalna substancja chemiczna wytwarzana przez orzech włoski. Choć juglon pełni ważną funkcję w przyrodzie, dla ogrodników bywa prawdziwym wyzwaniem. W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest juglon, jak działa, jak długo utrzymuje się w glebie oraz jakie ma zastosowania poza ogrodnictwem.
Czym jest juglon i skąd się bierze?
Juglon to organiczny związek chemiczny należący do grupy naftochinonów. Jest wytwarzany głównie przez orzech włoski, ale występuje także w mniejszych ilościach u innych gatunków z tej samej rodziny.
Substancja ta znajduje się:
– w korzeniach orzecha,
– w liściach,
– w zielonych łupinach owoców,
– w korze i młodych pędach.
Juglon przedostaje się do gleby zarówno przez system korzeniowy, jak i poprzez rozkładające się liście oraz owoce. Jego obecność w podłożu wpływa bezpośrednio na rośliny rosnące w sąsiedztwie drzewa.
Dlaczego juglon jest produkowany przez orzech włoski?
Juglon pełni funkcję obronną. W naturze rośliny konkurują o wodę, światło i składniki odżywcze. Orzech włoski wytwarza juglon, aby ograniczyć wzrost innych roślin w swoim otoczeniu i zapewnić sobie lepsze warunki rozwoju.
To zjawisko nazywane jest allelopatią – zdolnością roślin do wydzielania substancji hamujących wzrost konkurencji. Dzięki temu orzech włoski może rosnąć bez silnej presji ze strony innych gatunków.
Jak działa juglon na rośliny?
Juglon wpływa negatywnie na wiele roślin, zakłócając ich procesy metaboliczne. Działa głównie na system korzeniowy, utrudniając pobieranie wody i składników mineralnych.
Objawy działania juglonu to m.in.:
– zahamowanie wzrostu,
– żółknięcie liści,
– więdnięcie mimo wilgotnej gleby,
– obumieranie korzeni,
– całkowite zamieranie roślin.
Nie wszystkie gatunki reagują jednak tak samo. Część roślin wykazuje tolerancję na obecność juglonu i potrafi funkcjonować w jego otoczeniu.
Jak długo rozkłada się juglon?
Jedno z najczęściej zadawanych pytań brzmi: jak długo rozkłada się juglon? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ czas rozkładu zależy od kilku czynników.
Juglon może utrzymywać się w glebie:
– od kilku miesięcy do kilku lat,
– dłużej na glebach ciężkich i słabo przepuszczalnych,
– krócej na glebach lekkich i dobrze napowietrzonych.
Po usunięciu orzecha włoskiego juglon nadal pozostaje w glebie, ponieważ rozkładające się korzenie wciąż uwalniają substancję. Pełne oczyszczenie gleby może trwać nawet 3–5 lat.
Czy można przyspieszyć rozkład juglonu?
Choć nie da się całkowicie wyeliminować juglonu w krótkim czasie, można ograniczyć jego działanie. Pomocne są:
– regularne usuwanie liści i łupin orzecha,
– poprawa struktury gleby,
– zwiększenie ilości materii organicznej,
– dobre napowietrzenie podłoża.
Mikroorganizmy glebowe odgrywają istotną rolę w rozkładzie juglonu, dlatego żyzna, aktywna biologicznie gleba sprzyja szybszemu zanikania jego działania.
Które rośliny są najbardziej wrażliwe na juglon?
Najbardziej podatne na działanie juglonu są rośliny o delikatnym systemie korzeniowym oraz gatunki wymagające żyznej, stabilnej gleby.
Do szczególnie wrażliwych należą:
– pomidory,
– ziemniaki,
– papryka,
– jabłonie,
– borówki,
– azalie i rododendrony.
Sadzenie tych roślin w pobliżu orzecha włoskiego często kończy się niepowodzeniem.
Rośliny tolerujące obecność juglonu
Niektóre gatunki potrafią rosnąć mimo obecności juglonu. Są to zazwyczaj rośliny odporne, cieniolubne i mało wymagające.
Do roślin tolerujących juglon zalicza się m.in.:
– paprocie,
– hosty,
– barwinek,
– dereń,
– bluszcz.
Dzięki nim możliwe jest zagospodarowanie przestrzeni pod orzechem włoskim bez ryzyka strat.
Na co działa wyciąg z orzecha włoskiego?
Wyciąg z orzecha włoskiego, który zawiera m.in. juglon, znajduje zastosowanie poza ogrodnictwem. W niewielkich, kontrolowanych ilościach wykazuje właściwości biologiczne wykorzystywane w różnych dziedzinach.
Wyciąg z orzecha włoskiego działa:
– przeciwbakteryjnie,
– przeciwgrzybiczo,
– przeciwpasożytniczo,
– wspomagająco przy problemach skórnych.
Z tego powodu bywa składnikiem preparatów ziołowych i kosmetycznych. Należy jednak pamiętać, że juglon jest substancją aktywną i nie powinien być stosowany bez odpowiedniej wiedzy.
Juglon w kompoście – czy to bezpieczne?
Liście i łupiny orzecha włoskiego zawierają juglon, dlatego ich kompostowanie wymaga ostrożności. Świeże resztki mogą negatywnie wpływać na rośliny, jeśli trafią bezpośrednio do gleby.
Dobrą praktyką jest:
– długie kompostowanie (minimum 1–2 lata),
– dokładne przekompostowanie materiału,
– stosowanie kompostu wyłącznie pod rośliny tolerujące juglon.
Dopiero po pełnym rozkładzie juglon przestaje być aktywny.
Dlaczego warto znać działanie juglonu?
Niepowodzenia w ogrodzie często wynikają z nieświadomości, a nie z błędów pielęgnacyjnych. Znajomość działania juglonu pozwala:
– lepiej planować nasadzenia,
– unikać strat roślin,
– właściwie zagospodarować przestrzeń pod orzechem,
– świadomie poprawiać jakość gleby.
To wiedza szczególnie ważna dla właścicieli ogrodów z orzechem włoskim.
Co warto zapamiętać na temat juglonu?
Odpowiadając jasno na pytanie: czym jest juglon? – to naturalna substancja chemiczna wytwarzana przez orzech włoski, która hamuje wzrost wielu roślin. Może utrzymywać się w glebie przez kilka lat i wymaga świadomego podejścia do planowania upraw.
Juglon nie jest ani „zły”, ani „dobry” sam w sobie – to element naturalnej strategii przetrwania roślin. Znając jego działanie, można uniknąć problemów i stworzyć ogród, który będzie funkcjonował harmonijnie nawet w sąsiedztwie orzecha włoskiego.
Źródło: www.warsztatogrodnika.pl
