Kontakt z naturą od zawsze miał wpływ na samopoczucie człowieka. Przebywanie wśród roślin koi nerwy, redukuje stres i pozwala oderwać się od codziennych problemów. W ostatnich latach coraz większą popularność zdobywa hortiterapia, czyli terapia ogrodem, która łączy elementy ogrodnictwa z psychologią, rehabilitacją i edukacją. Dla miłośników zieleni to fascynująca dziedzina, a dla osób potrzebujących wsparcia – realna pomoc w poprawie jakości życia.
Czym jest hortikuloterapia?
Hortikuloterapia, nazywana też hortiterapią, to forma terapii wspomagającej, polegająca na świadomym wykorzystaniu roślin i ogrodnictwa w procesie leczenia oraz rehabilitacji. Nie chodzi tu o samo przebywanie w ogrodzie, ale o aktywne uczestnictwo w pracach związanych z pielęgnacją roślin – sianie, sadzenie, podlewanie czy zbieranie plonów.
Pierwsze wzmianki o tej metodzie sięgają starożytności. Już w ogrodach przy świątyniach czy klasztorach pacjenci znajdowali ukojenie, a lekarze zauważali korzystny wpływ kontaktu z roślinami na zdrowie. Dziś hortikuloterapia jest stosowana w domach opieki, szpitalach, ośrodkach rehabilitacyjnych, a także w szkołach i placówkach terapeutycznych.
Wyróżnia się dwa główne podejścia:
- hortiterapia aktywna – pacjent samodzielnie wykonuje prace ogrodnicze, rozwijając umiejętności i wzmacniając ciało,
- hortiterapia pasywna – polega na obserwacji ogrodu, wąchaniu kwiatów czy słuchaniu szumu liści, co działa relaksująco i obniża poziom stresu.
Jakie są cele hortiterapii?
Hortiterapia nie jest jedynie formą spędzania czasu. To metoda, która ma jasno określone cele zdrowotne i społeczne. Wśród najważniejszych wymienia się:
- poprawę kondycji fizycznej – prace w ogrodzie wymagają ruchu, co sprzyja poprawie koordynacji, siły i sprawności manualnej,
- wsparcie psychiczne – kontakt z roślinami obniża poziom kortyzolu, pomaga walczyć z depresją i lękami,
- rehabilitację społeczną – wspólna praca w ogrodzie integruje, uczy współpracy i odpowiedzialności,
- rozwój poznawczy – szczególnie u dzieci i seniorów, którzy dzięki pracy z roślinami ćwiczą pamięć, koncentrację i cierpliwość,
- wzmacnianie poczucia własnej wartości – obserwowanie efektów swojej pracy w postaci rosnących kwiatów czy plonów daje satysfakcję i motywację.
Nie bez powodu hortiterapia zyskuje popularność także w dużych miastach, gdzie ogrody społeczne stają się przestrzenią nie tylko do uprawy roślin, ale i do budowania więzi między ludźmi.
Jak zostać hortiterapeutą?
Osoby zainteresowane połączeniem ogrodnictwa z działalnością terapeutyczną mogą obrać ścieżkę zawodową hortiterapeuty. Choć w Polsce zawód ten nie jest jeszcze odrębnie uregulowany, coraz więcej instytucji oferuje szkolenia i kursy w tym zakresie.
Aby zostać hortiterapeutą, warto:
- Posiadać wiedzę ogrodniczą – znajomość gatunków roślin, technik uprawy i pielęgnacji jest podstawą.
- Znać podstawy psychologii i pedagogiki – hortiterapia często łączy się z pracą z osobami starszymi, dziećmi, osobami z niepełnosprawnościami, co wymaga odpowiedniego podejścia.
- Ukończyć kursy specjalistyczne – w ofercie ośrodków szkoleniowych można znaleźć programy certyfikowane, które przygotowują do pracy w placówkach opiekuńczych i edukacyjnych.
- Zdobywać praktykę – najcenniejsze doświadczenie daje praca w ogrodach terapeutycznych, gdzie można uczyć się pod okiem specjalistów i obserwować efekty terapii w praktyce.
Hortiterapeuci znajdują zatrudnienie w szpitalach, domach seniora, szkołach specjalnych, a także prowadzą własne zajęcia w ogrodach botanicznych i parkach.
Rozwój tej dziedziny w Polsce dopiero nabiera tempa, ale coraz większe zainteresowanie ekologicznym stylem życia i terapiami naturalnymi sprawia, że przyszłość hortiterapii rysuje się bardzo obiecująco.
Źródło: www.warsztatogrodnika.pl
