Wrzesień wcale nie oznacza końca prac ogrodowych. Gleba po lecie jest jeszcze nagrzana, a częstsze opady i niższe temperatury mogą ułatwiać przyjmowanie się nowych roślin. To dobry moment na sadzenie wielu bylin, cebul kwiatowych, krzewów, a także części drzew owocowych i roślin ozdobnych. Trzeba jednak dopasować wybór gatunku do pogody i pamiętać, że im późniejsza część miesiąca, tym mniej czasu roślina ma na ukorzenienie się przed zimą.
Wrzesień sprzyja sadzeniu wielu bylin
Początek jesieni to dobry moment na sadzenie i dzielenie wielu bylin ogrodowych. Gleba jest zwykle jeszcze ciepła, a upały nie utrudniają roślinom regeneracji po przesadzeniu. Dzięki temu korzenie mogą rozpocząć wzrost jeszcze przed nadejściem chłodów.
We wrześniu można sadzić między innymi funkie, żurawki, bergenie, rozchodniki, floksy, liliowce czy rudbekie. W przypadku roślin kwitnących późnym latem lepiej poczekać, aż zakończą kwitnienie, aby nie osłabiać ich dodatkowym stresem.
Po posadzeniu ziemię trzeba dokładnie podlać, nawet jeśli pogoda jest chłodniejsza. Jesienią rośliny również potrzebują wody do wytwarzania nowych korzeni.
To dobry moment na tulipany, narcyzy i krokusy
Cebule wielu roślin kwitnących wiosną sadzi się właśnie jesienią. Wrzesień jest odpowiednim terminem dla narcyzów, krokusów, szafirków, cebulic oraz części odmian tulipanów.
Narcyzy warto sadzić wcześniej niż tulipany, ponieważ potrzebują więcej czasu na ukorzenienie. Tulipany można umieszczać w ziemi również później, jeśli gleba nie jest zamarznięta i pogoda nadal pozwala na pracę.
Głębokość sadzenia zależy od wielkości cebuli. Najczęściej przyjmuje się zasadę, że nad cebulą powinno znaleźć się około dwóch do trzech jej wysokości ziemi. W lekkiej glebie można sadzić nieco głębiej, a w ciężkiej płycej.
Czosnek ozdobny także warto posadzić jesienią
Czosnki ozdobne zachwycają dużymi kulistymi kwiatostanami i dobrze komponują się z bylinami oraz trawami ozdobnymi. Ich cebule również sadzi się jesienią.
Najlepiej wybierać stanowiska słoneczne i przepuszczalną glebę. Zastoiska wody są szczególnie niebezpieczne zimą, ponieważ mogą prowadzić do gnicia cebul.
Większe odmiany warto umieszczać głębiej niż małe cebule. Po posadzeniu powierzchnię można delikatnie wyrównać i podlać, jeśli ziemia jest sucha.
Piwonie można przesadzać właśnie we wrześniu
Piwonie nie lubią częstego przesadzania, ale jeśli trzeba zmienić ich miejsce, końcówka lata i początek jesieni są dobrym okresem. Roślina ma wtedy czas na wytworzenie nowych korzeni przed zimą.
Karpa powinna być posadzona dość płytko. Pąki nie mogą znaleźć się zbyt głęboko, ponieważ może to ograniczyć kwitnienie w kolejnych latach.
Przy przesadzaniu warto wybrać od razu miejsce docelowe. Piwonie potrafią rosnąć w jednym miejscu przez wiele lat, jeśli mają odpowiednią glebę i dostęp do słońca.
Wrzesień nadaje się do sadzenia krzewów ozdobnych
Krzewy sprzedawane w pojemnikach można sadzić przez dużą część sezonu, a wrzesień jest dla nich często bardzo dobrym terminem. Mniejsze parowanie i niższe temperatury zmniejszają stres związany z przesadzeniem.
Można sadzić między innymi hortensje, berberysy, pęcherznice, tawuły, derenie i wiele innych gatunków odpornych na warunki panujące w naszym klimacie. Warto jednak sprawdzić wymagania konkretnej odmiany.
Rośliny po wyjęciu z doniczki powinny trafić na taką głębokość, na jakiej rosły wcześniej. Zbyt głębokie sadzenie może pogorszyć warunki powietrzne wokół korzeni.
Hortensje można sadzić także jesienią
Hortensje z pojemników dobrze nadają się do sadzenia we wrześniu, szczególnie w pierwszej połowie miesiąca. Gleba jest jeszcze ciepła, więc roślina może rozpocząć ukorzenianie przed spadkiem temperatur.
Po posadzeniu trzeba pamiętać o podlewaniu, ponieważ hortensje źle znoszą przesuszenie. Podłoże powinno być stale lekko wilgotne, ale nie podmokłe.
W chłodniejszych regionach młode egzemplarze bardziej wrażliwych gatunków można przed zimą zabezpieczyć warstwą ściółki u nasady.
Róże również mogą trafić do gruntu we wrześniu
Róże sprzedawane w pojemnikach można sadzić jesienią, jeśli warunki pogodowe są odpowiednie. Rośliny mają wtedy czas na spokojne przyjęcie się przed zimą.
Miejsce powinno być słoneczne i przewiewne, ale nie narażone na stałe silne podmuchy wiatru. Ziemię warto wcześniej wzbogacić dobrze rozłożonym kompostem.
Przy sadzeniu róż szczepionych miejsce okulizacji zwykle umieszcza się nieco poniżej poziomu gruntu, ale dokładny sposób może zależeć od warunków i zaleceń producenta rośliny.
Żywopłot można zakładać przed nadejściem zimy
Wrzesień jest dobrym czasem na sadzenie wielu krzewów żywopłotowych z pojemników. Dotyczy to między innymi ligustru, grabu, buka, pęcherznicy czy części roślin iglastych.
Przy długim żywopłocie warto wyznaczyć prostą linię za pomocą sznurka. Rośliny powinny być sadzone w równych odstępach, dostosowanych do siły wzrostu danego gatunku.
Po posadzeniu bardzo ważne jest obfite podlewanie całego pasa. Nawet jesienny deszcz nie zawsze wystarcza, aby dobrze nawodnić świeżo naruszoną glebę wokół korzeni.
Drzewa owocowe można sadzić pod koniec miesiąca
Jesień jest tradycyjnym okresem sadzenia drzew owocowych, choć dokładny termin zależy od rodzaju sadzonki. Drzewa w pojemnikach można sadzić wcześniej, natomiast egzemplarze z odkrytym korzeniem trafiają do sprzedaży zwykle po wejściu w stan spoczynku.
We wrześniu można już przygotować stanowisko pod jabłonie, grusze, śliwy czy wiśnie. W cieplejszych rejonach kraju część sadzenia można rozpocząć pod koniec miesiąca, jeśli materiał szkółkarski jest do tego gotowy.
Drzewa posadzone jesienią powinny zdążyć wytworzyć część drobnych korzeni jeszcze przed zimą. Wiosną mogą dzięki temu szybciej rozpocząć wzrost.
Maliny i porzeczki dobrze przyjmują się jesienią
Krzewy owocowe również często sadzi się po zakończeniu sezonu. Wrzesień i październik mogą być dobrym terminem dla malin, porzeczek, agrestu czy aronii, zwłaszcza jeśli sadzonki pochodzą z pojemników.
W przypadku malin warto wcześniej przygotować rząd i usunąć chwasty wieloletnie. Po posadzeniu trudno będzie skutecznie zwalczać je bez uszkadzania młodych roślin.
Porzeczki można posadzić nieco głębiej niż rosły w szkółce, co sprzyja wytwarzaniu nowych pędów od podstawy. Po zabiegu ziemię należy docisnąć i dobrze podlać.
Truskawki posadzone we wrześniu mogą dobrze wystartować wiosną
Początek miesiąca może być jeszcze dobrym terminem na zakładanie grządki truskawkowej, choć im wcześniej rośliny trafią do gleby, tym większa szansa na dobre ukorzenienie przed zimą.
Sadzonki powinny mieć zdrowe liście i dobrze rozwinięty system korzeniowy. Środek rozety nie może zostać zakopany, ponieważ zwiększa to ryzyko gnicia.
Późne sadzenie może skutkować słabszym plonem w kolejnym roku. Jeśli wrzesień jest chłodny i termin mocno się opóźnia, lepiej rozważyć sadzenie wiosenne.
Wrzosy najlepiej sadzić w kwaśnym podłożu
Wrzesień to czas, kiedy wrzosy są szeroko dostępne i od razu można zobaczyć kolor kwiatów poszczególnych odmian. Rośliny te dobrze prezentują się w większych grupach.
Potrzebują jednak kwaśnego i przepuszczalnego podłoża. Posadzone w ciężkiej, zasadowej ziemi mogą szybko słabnąć.
Po sadzeniu warto zastosować korę sosnową, która ogranicza wysychanie gleby i pomaga utrzymać odpowiednie warunki wokół korzeni.
Iglaki również można sadzić we wrześniu
Rośliny iglaste z pojemników dobrze przyjmują się wczesną jesienią. Warto jednak nie odkładać sadzenia na bardzo późny termin, ponieważ zimozielone igły i łuski tracą wodę również zimą.
Tuja, jałowiec, cis czy część świerków mogą trafić do gruntu we wrześniu. Po posadzeniu trzeba bardzo dokładnie nawodnić bryłę korzeniową i ziemię wokół niej.
Jesienią szczególnie ważne jest podlewanie przed nadejściem mrozów. Dobrze nawodniona roślina zimozielona jest mniej narażona na wysychanie podczas zimy.
Niektóre warzywa nadal można siać
Wrzesień nie musi oznaczać końca warzywnika. Na początku miesiąca można jeszcze wysiewać rośliny o krótkim okresie wegetacji, które dobrze znoszą chłodniejsze warunki.
Do takich gatunków należą rzodkiewka, rukola, szpinak czy niektóre sałaty liściowe. Tempo wzrostu będzie jednak zależało od pogody i długości dnia.
W późniejszej części miesiąca możliwości są już mniejsze. Wtedy lepiej wykorzystywać tunele, włókninę albo wysiewać rośliny przeznaczone do przezimowania.
Szpinak można wysiać na jesienny lub wiosenny zbiór
Szpinak dobrze radzi sobie z niższymi temperaturami. Wysiany odpowiednio wcześnie może dać jeszcze jesienny zbiór, a późniejszy siew może przezimować i szybko ruszyć wiosną.
Gleba powinna być żyzna i utrzymana w umiarkowanej wilgotności. Podczas suchego września konieczne może być regularne podlewanie.
Roślin nie warto wysiewać zbyt gęsto. Lepszy przepływ powietrza ogranicza ryzyko chorób i ułatwia wytworzenie silnych liści.
Czosnek jadalny lepiej sadzić nieco później
Choć jesień kojarzy się z sadzeniem czosnku ozimego, wrzesień w wielu regionach może być jeszcze zbyt wczesny. Posadzony przy wysokich temperaturach może nadmiernie rozwinąć część nadziemną przed zimą.
Najczęściej czosnek ozimy sadzi się w październiku, choć dokładny termin zależy od regionu i przebiegu pogody. Ząbki powinny zdążyć się ukorzenić, ale nie rozwinąć zbyt dużych liści przed mrozami.
Wrzesień można wykorzystać na przygotowanie stanowiska. Czosnek najlepiej rośnie w żyznej, przepuszczalnej glebie i nie powinien być sadzony rok po roku w tym samym miejscu.
Przed sadzeniem warto dobrze przygotować glebę
Jesienią często popełnia się błąd polegający na szybkim wykopaniu dołka i posadzeniu rośliny bez sprawdzenia podłoża. Tymczasem młody system korzeniowy będzie rozwijał się właśnie w przygotowanej ziemi.
Z miejsca sadzenia należy usunąć chwasty, zwłaszcza perz i inne gatunki wieloletnie. Glebę można wzbogacić dojrzałym kompostem, jeśli odpowiada to wymaganiom wybranej rośliny.
Nie warto wsypywać dużych ilości skoncentrowanego nawozu mineralnego bezpośrednio pod korzenie. Jesienią priorytetem jest spokojne ukorzenienie, a nie pobudzanie bardzo intensywnego wzrostu części nadziemnej.
Po posadzeniu podlewanie nadal jest konieczne
Chłodniejsze powietrze może sprawiać wrażenie, że rośliny nie potrzebują już dużej ilości wody. Korzenie świeżo posadzonego egzemplarza mają jednak ograniczony dostęp do wilgoci znajdującej się dalej od bryły korzeniowej.
Pierwsze podlewanie powinno być obfite, aby ziemia dokładnie wypełniła przestrzenie wokół korzeni. W kolejnych tygodniach trzeba kontrolować wilgotność i reagować na suszę.
Szczególnie wrażliwe są rośliny zimozielone. Jeśli jesień okaże się sucha, należy podlewać je aż do momentu, gdy gleba zacznie zamarzać.
Ściółka pomoże młodym roślinom przed zimą
Warstwa kory, kompostu, zrębków lub innego odpowiedniego materiału ogranicza parowanie i zmniejsza wahania temperatury gleby. Może być szczególnie pomocna dla roślin sadzonych późnym latem i jesienią.
Ściółki nie należy jednak usypywać bezpośrednio przy pniu drzewa czy podstawie pędów. Stały kontakt mokrego materiału z korą może sprzyjać problemom.
Przy bardziej wrażliwych gatunkach zabezpieczenie przed zimą wykonuje się zwykle dopiero po nadejściu chłodów. Zbyt wczesne, szczelne okrywanie może utrzymywać wysoką wilgotność i niepotrzebnie ograniczać hartowanie roślin.
Z późnym sadzeniem nie warto przesadzać
Wrzesień daje sporo możliwości, ale nie każda roślina będzie dobrym wyborem pod sam koniec miesiąca. Gatunki wrażliwe na mróz i sadzonki w słabej kondycji mogą nie zdążyć odpowiednio się ukorzenić.
Im później planowane jest sadzenie, tym większe znaczenie ma odporność rośliny oraz warunki panujące w danym regionie. W chłodniejszych częściach kraju rozsądnie jest zakończyć część prac wcześniej niż w miejscach o łagodniejszych zimach.
Najlepszym wykorzystaniem września jest sadzenie roślin, które dobrze znoszą jesienny termin: wielu bylin, cebul wiosennych, krzewów z pojemników, roślin zimozielonych oraz części gatunków owocowych. Przy odpowiednim podlewaniu i przygotowaniu stanowiska mają jeszcze wystarczająco dużo czasu, aby rozpocząć ukorzenianie przed nadejściem zimy.
Źródło: www.warsztatogrodnika.pl
