Zakładanie ogrodu najlepiej prowadzić etapami, ponieważ przypadkowa kolejność prac szybko prowadzi do problemów. Posadzenie roślin przed wykonaniem instalacji, ułożenie trawnika przed ciężkimi robotami ziemnymi czy budowa ścieżek bez wcześniejszego przygotowania terenu może oznaczać konieczność poprawiania gotowych elementów. Dlatego warto od początku wiedzieć, jaka jest kolejność prac w ogrodzie i które zadania powinny zostać wykonane jako pierwsze.
Od czego zacząć pracę w ogrodzie?
Prace w ogrodzie powinny zacząć się od dokładnego obejrzenia działki i oceny jej warunków. Trzeba sprawdzić ukształtowanie terenu, miejsca nasłonecznione i zacienione, kierunek spływu wody oraz rodzaj gleby. Ważne jest też określenie, które elementy już znajdują się na działce i mają pozostać, a które wymagają usunięcia.
Na początku warto również ustalić, jak ogród będzie wykorzystywany. Inaczej projektuje się przestrzeń przeznaczoną głównie do wypoczynku, inaczej ogród rodzinny z miejscem dla dzieci, a jeszcze inaczej działkę z dużą częścią warzywną i sadem. Już na tym etapie należy przewidzieć miejsce na taras, trawnik, rabaty, ścieżki, podjazd, altanę, drewutnię, kompostownik czy zbiornik na deszczówkę.
Dobrym rozwiązaniem jest wykonanie prostego planu działki. Nie musi być profesjonalnym projektem. Wystarczy zaznaczyć na nim budynek, granice posesji, istniejące drzewa, planowane nawierzchnie oraz główne strefy ogrodu. Im dokładniej zaplanujemy przestrzeń przed rozpoczęciem robót, tym mniejsze ryzyko, że za kilka miesięcy trzeba będzie rozkopywać trawnik albo przesadzać rośliny.
Jaka jest prawidłowa kolejność prac przy zakładaniu ogrodu?
Prawidłowa kolejność opiera się na prostej zasadzie: najpierw wykonuje się prace ciężkie i takie, które wymagają rozkopania terenu, a dopiero później elementy najbardziej podatne na uszkodzenia. Oznacza to, że rośliny i trawnik powinny pojawić się stosunkowo późno.
Najczęściej kolejność wygląda następująco: uporządkowanie działki, roboty ziemne, wykonanie instalacji, przygotowanie nawierzchni i konstrukcji ogrodowych, przygotowanie gleby, sadzenie większych roślin, wykonanie rabat, założenie trawnika oraz prace wykończeniowe.
Nie zawsze wszystkie etapy będą potrzebne. Na niewielkiej działce przy gotowym domu zakres prac może być znacznie mniejszy niż przy budowie ogrodu od podstaw. Zasada pozostaje jednak podobna. Wszystko, co wymaga użycia koparki, zagęszczarki, transportu ciężkich materiałów lub przekopywania gruntu, powinno zostać wykonane możliwie wcześnie.
Najpierw trzeba uporządkować teren
Pierwszym fizycznym etapem prac jest zazwyczaj oczyszczenie działki. Należy usunąć pozostałości po budowie, gruz, niepotrzebne materiały, samosiejki oraz chwasty. Jeśli na działce znajdują się drzewa lub krzewy przeznaczone do usunięcia, trzeba wcześniej sprawdzić, czy ich wycinka nie wymaga zgłoszenia albo zezwolenia.
Na działkach po budowie domu często problemem jest mocno zagęszczona gleba. Przejazdy ciężkich pojazdów budowlanych mogą ograniczać przepuszczalność podłoża, co później utrudnia rozwój korzeni i odprowadzanie wody. W takim przypadku może być konieczne głębsze spulchnienie ziemi.
Warto również usunąć gruz znajdujący się pod powierzchnią. Pozostawione fragmenty betonu, cegieł lub innych materiałów budowlanych potrafią później utrudniać sadzenie roślin i powodować nierównomierne przesychanie gleby.
Kolejny etap to ukształtowanie terenu
Jeżeli planowane są większe zmiany wysokości działki, wykonuje się je przed rozpoczęciem właściwego urządzania ogrodu. Może chodzić o wyrównanie terenu, stworzenie skarpy, wykonanie zagłębienia pod oczko wodne albo przygotowanie miejsca pod taras.
Na tym etapie trzeba zwrócić szczególną uwagę na sposób odprowadzania wody. Powierzchnia działki nie powinna być ukształtowana w taki sposób, aby woda opadowa spływała w stronę budynku. Należy też uważać, aby zmiany poziomu terenu nie powodowały kierowania wody na sąsiednią posesję.
Jeśli ziemia została nawieziona, powinna zostać odpowiednio rozłożona i wyrównana. W miejscach przeznaczonych pod nawierzchnie konieczne może być również wykonanie stabilnej podbudowy. Na tym etapie łatwiej używać ciężkiego sprzętu, ponieważ nie ma jeszcze rabat ani trawnika, które mogłyby zostać zniszczone.
Instalacje wykonuje się przed trawnikiem i roślinami
Jednym z najczęstszych błędów podczas urządzania ogrodu jest zbyt późne planowanie instalacji. System nawadniania, przewody elektryczne, oświetlenie, odwodnienie czy rury doprowadzające wodę wymagają wykonania wykopów. Jeśli ogród jest już gotowy, ich montaż oznacza rozcinanie trawnika i niszczenie rabat.
Dlatego instalacje podziemne powinny zostać wykonane możliwie wcześnie. Jeżeli planowane jest automatyczne podlewanie, wcześniej trzeba ustalić położenie sekcji nawadniających oraz punktów poboru wody. W przypadku oświetlenia należy zaplanować miejsca lamp, przewodów oraz zasilania.
Na tym etapie można również przygotować instalację do zbiornika na deszczówkę czy przyszłej altany. Nawet jeżeli jakiś element nie powstanie od razu, wykonanie przepustu albo przewodu rezerwowego może oszczędzić późniejszego rozkopywania ogrodu.
Kiedy robić ścieżki, podjazd i taras?
Stałe nawierzchnie najlepiej wykonać przed sadzeniem większości roślin i przed założeniem trawnika. Prace brukarskie wymagają przewożenia kruszywa, piasku, kostki i innych ciężkich materiałów. Towarzyszy im również używanie zagęszczarek i innych urządzeń, które mogłyby uszkodzić gotowy ogród.
Podjazdy, chodniki i ścieżki należy wykonać na odpowiedniej podbudowie. Jej rodzaj i grubość zależą między innymi od przewidywanych obciążeń i warunków gruntowych. Inaczej przygotowuje się ścieżkę przeznaczoną wyłącznie dla pieszych, a inaczej podjazd dla samochodów.
Na tym etapie warto również wykonać obrzeża. Pozwalają one wyraźnie oddzielić trawnik od rabat lub nawierzchni i ułatwiają późniejszą pielęgnację.
Jak krok po kroku urządzić ogród?
Osoby zastanawiające się, jak krok po kroku urządzić ogród, powinny przede wszystkim podzielić cały proces na prace konstrukcyjne i ogrodnicze. Najpierw należy zakończyć wszystko, co wymaga wykopów, transportu materiałów i używania ciężkiego sprzętu. Dopiero później przychodzi czas na przygotowanie ziemi pod rośliny.
Po wykonaniu instalacji i nawierzchni można zająć się jakością gleby. W zależności od jej rodzaju może być potrzebne rozluźnienie podłoża, dodanie materii organicznej albo wyrównanie powierzchni. Dobrym rozwiązaniem jest również zbadanie pH gleby, zwłaszcza jeśli planowane są rośliny mające określone wymagania.
Dopiero gdy teren jest przygotowany, można wyznaczać konkretne rabaty i stanowiska dla roślin. Większe drzewa oraz krzewy sadzi się zwykle przed drobnymi bylinami i roślinami okrywowymi. Ułatwia to pracę i ogranicza ryzyko zadeptania świeżych nasadzeń.
Najpierw drzewa i duże krzewy
Sadzenie warto rozpoczynać od największych roślin. Drzewa oraz duże krzewy wymagają większych dołów i zwykle zajmują docelowo najwięcej miejsca. Ich położenie ma także wpływ na zacienienie pozostałej części ogrodu.
Przed posadzeniem drzewa trzeba uwzględnić jego wielkość po kilkunastu latach. Mała sadzonka może z czasem osiągnąć kilka lub nawet kilkanaście metrów wysokości. Warto więc zachować odpowiednią odległość od budynku, ogrodzenia, instalacji oraz innych roślin.
Duże rośliny najlepiej sadzić przed wykonaniem delikatniejszych rabat. Transport bryły korzeniowej czy ziemi może bowiem uszkodzić wcześniej posadzone byliny i niewielkie krzewy.
Następnie można urządzić rabaty
Po posadzeniu drzew i większych krzewów przychodzi czas na mniejsze rośliny. Rabaty warto wcześniej dokładnie wyznaczyć i przygotować podłoże. Należy usunąć chwasty wieloletnie, spulchnić ziemię oraz poprawić jej właściwości, jeżeli tego wymaga.
Rośliny powinny być dobierane do warunków panujących w danym miejscu. Gatunki potrzebujące dużo słońca nie będą dobrze rosły w głębokim cieniu, podobnie jak rośliny wymagające wilgotnego podłoża mogą mieć problemy na szybko przesychającym stanowisku.
Trzeba też uwzględnić docelową wielkość roślin. Sadzenie ich bardzo gęsto może początkowo wyglądać atrakcyjnie, ale po kilku sezonach prowadzić do nadmiernego zagęszczenia i konieczności przesadzania części egzemplarzy.
Trawnik najlepiej zakładać pod koniec prac
Trawnik jest jednym z ostatnich elementów wykonywanych podczas zakładania ogrodu. Jeżeli powstanie zbyt wcześnie, może zostać zniszczony przez transport materiałów, prace brukarskie, wykopy czy sadzenie dużych drzew.
Przed wysiewem trawy podłoże trzeba dokładnie przygotować. Powierzchnia powinna być wyrównana, pozbawiona większych kamieni i chwastów oraz odpowiednio zagęszczona. Jednocześnie gleba nie może być zbita do tego stopnia, aby utrudniała rozwój systemu korzeniowego.
Trawnik z siewu wymaga czasu, aby osiągnąć pełne zagęszczenie. Alternatywą jest trawa z rolki, która daje znacznie szybszy efekt, ale również wymaga dobrze przygotowanego podłoża i regularnego podlewania po ułożeniu.
Kiedy rozłożyć korę, żwir i inne materiały?
Ściółkowanie rabat najlepiej przeprowadzać po zakończeniu sadzenia. Kora, zrębki, żwir lub inne materiały pomagają ograniczyć parowanie wody oraz rozwój części chwastów. Nie powinny jednak zastępować właściwego przygotowania gleby.
Przed rozłożeniem ściółki trzeba dokładnie usunąć chwasty, zwłaszcza gatunki wieloletnie. Jeżeli pozostaną w glebie, część z nich może przebić się przez warstwę kory.
W przypadku kory warto pamiętać, aby nie usypywać jej bezpośrednio przy pniu drzewa lub podstawie krzewu. Zbyt gruba, stale wilgotna warstwa stykająca się z korą rośliny może tworzyć niekorzystne warunki.
Dlaczego warto trzymać się ustalonej kolejności?
Dobrze zaplanowana kolejność pozwala przede wszystkim uniknąć wykonywania tej samej pracy kilka razy. Przykładowo ułożenie trawnika przed instalacją systemu nawadniającego oznacza, że część darni trzeba będzie później rozkopać. Podobnie wykonanie rabaty w miejscu, przez które mają być dowożone materiały na taras, niemal na pewno skończy się jej uszkodzeniem.
Rozsądne planowanie może również ograniczyć koszty. Ciężki sprzęt warto wykorzystać w jednym okresie, a ziemię, kruszywo i inne materiały dowieźć zanim dostęp do poszczególnych części działki zostanie utrudniony przez gotowe nasadzenia.
Ostateczna kolejność może nieznacznie różnić się w zależności od projektu, ale ogólna zasada pozostaje niezmienna: najpierw planowanie i ciężkie roboty, następnie instalacje oraz nawierzchnie, później przygotowanie gleby i sadzenie, a na końcu trawnik oraz prace wykończeniowe. Dzięki temu ogród może powstawać etapami bez ciągłego niszczenia tego, co zostało już zrobione.
Źródło: www.warsztatogrodnika.pl
